را مىكردند . امام عليه السلام ضمن ابراز مخالفت با اين گونه پيشنهادها عنوان مىفرمود كه ما بيعت كرده‌ايم و راهى براى شكستن بيعت نيست ؛ « 1 » و ديگر اين‌كه امام حسن منصب امامت دارد و مخالفت با او جايز نيست . « 2 » پس از شهادت امام حسن عليه السلام نيز ، تا معاويه زنده بود ، به دليل دست بيعتى كه با وى داده بود ، حاضر به قيام نشد . آن حضرت در پاسخ كسانى كه به وى پيشنهاد قيام مىدادند عنوان مىكرد كه چون با معاويه صلح و بيعت كرده‌ايم تا پايان زندگىاش بايد منتظر ماند . « 3 » بر اساس پيمان صلح ميان امام حسن و معاويه ، وى حق تعيين جانشين نداشت ؛ تا آن كه مغيرة بن شعبه « 4 » - كه در آستانهء عزل از واليگرى كوفه قرار داشت - نزد معاويه آمد و به وى پيشنهاد كرد كه يزيد را به جانشينى خويش برگزيند . معاويه در عملى بودن اين مهم ترديد داشت . ولى مغيره عنوان كرد كه از مردم كوفه خودش و از مردم بصره زياد بيعت مىگيرد ؛ و پس از آن دو شهر ، مخالفى باقى نخواهد ماند . « 5 » از آن پس معاويه در صدد بود تا به هر شكل ممكن براى يزيد بيعت بگيرد ؛ چون سرسخت‌ترين مخالفانش در حجاز بودند ، به كارگزار خود در مدينه فرمان داد تا از حسين بن على عليه السلام و چند تن ديگر از سرشناسان شهر بيعت بگيرد . پس از بىنتيجه ماندن اين تلاش ، او خود عازم مدينه و مكه گشت و موضوع را با مردم و اشخاص مورد نظرش در ميان نهاد . ولى كوشش او در اين وهله سودى نبخشيد و او ناگزير به شام بازگشت . « 6 »

--> ( 1 ) . انساب الاشراف ، ج 3 ، ص 364 - 366 ، دارالفكر . ( 2 ) . اختيار معرفة الرجال ، ج 1 ، ص 325 ، حديث 176 . ( 3 ) . انساب الاشراف ، ج 3 ، ص 150 ، حديث 10 ، دارالتعارف . ( 4 ) . مغيرة بن شعبة بن ابى عامر بن مسعود ثقفى ( متوفاى سال 50 ه . ق ) ، مكنى به ابوعبداللَّه يكى از سرداران و ولات ودهات عرب و از صحابهء رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم است . . . وى در سال پنجم هجرت اسلام آورد و در جنگ‌هاى حديبيّه و يمامه و فتوح شام حضور داشت . . . عمر او را والى بصره كرد و وى چند شهر را گشود . سپس عزلش كرد و آنگاه ولايت كوفه را به او سپرد . . . در جنگ على عليه السلام با معاويه از جنگ دورى گزيد . معاويه نيز او را والى كوفه گردانيد و در اين سمت بود تا درگذشت . ( لغت‌نامهء دهخدا ) . ( 5 ) . ر . ك . الكامل فى التاريخ ، ج 3 ، ص 503 - 504 ؛ الامامة والسياسة ، ج 1 ، ص 142 . ( 6 ) . ر . ك . الامامة والسياسة ، ج 1 ، ص 150 .